Offshore’da yeni dönem: YEKA DÜRES-2026 ile 1.000 MW
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın görüşe açtığı YEKA DÜRES-2026 Şartname Taslağı, Türkiye’nin denizüstü rüzgâr yatırımlarında 1.000 MW’lık ilk yarışmanın çerçevesini ortaya koydu. Taslağa ilişkin görüş ve öneriler, 17 Ağustos 2026 tarihine kadar Bakanlığa iletilebilecek.
Taslak ne getiriyor?
Kapasite ve kapsam: Taslak, toplam 1.000 MW’lık denizüstü rüzgâr santrali için bağlantı kapasitesi tahsisini ve YEKA kullanım hakkını tanımlayarak yatırım modelinin ekonomik, teknik ve operasyonel sınırlarını somutlaştırıyor.
Geliştirme riskleri ve çıkış mekanizmaları: Yatırımcının sözleşme imzasından itibaren en geç 1 yıl içinde ölçümlere başlaması ve en az 12 ay meteorolojik/oşinografik ölçüm yapması gerekiyor. Kapasite faktörünün %40’ın altında kalması halinde gerekçeyle fesih talebi; deniz tabanı araştırmaları sonrası kapasitenin %50’sine kadar tadil veya sözleşmeden çekilme hakkı, ilk 4 yıl içinde kullanılabilecek şekilde tanımlanıyor.
Yerlilik ve teşvikler: Asgari %25 yerlilik şartı bulunuyor; bu oranın altındaki her %1’lik eksik için 5 milyon ABD doları ceza öngörülüyor. Asgari %25 sağlandığında, Yerli Malı Belgeli aksam için ilk 5 yıl boyunca fiyata ek bedel uygulanıyor: jeneratör ve dişli kutusu/doğrudan tahrikli jeneratör için 0,60; kanat için 0,30; temel yapısı ve denizaltı kablolar için 0,20’şer; kule için 0,10 ABD Doları-cent/kWh.
Fiyat mekanizması: Yarışmada 11,00 ABD Doları-cent/kWh tavan ve 7,00 ABD Doları-cent/kWh taban fiyat bulunuyor; kapalı zarf sonrası açık eksiltme uygulanacak. Sözleşme imzasından itibaren ilk 7 yıl içinde ilk kabul yapılırsa, bu 7 yıl boyunca 12,00 ABD Doları-cent/kWh fiyat geçerli. İlk kabul sonrası dördüncü yılın bitiminden itibaren kapasite faktörü performansına bağlı nihai alım fiyatı devreye giriyor: ekonomik açıdan en avantajlı teklif %43 kapasite faktörüne göre verilmiş sayılıyor; her 1 birimlik düşüşte alım fiyatı %2,5 artıyor; %40’ın altına inmesi halinde %40’a karşılık gelen fiyat uygulanıyor. Lisans süresi 49 yıl, alım süresi 27 yıl.
Teminat ve takvim: Başvuruda 50 milyon ABD doları, sözleşme öncesinde 200 milyon ABD doları teminat mektubu isteniyor. DÜRES için önlisans azami 36 ay; lisans sonrası inşaat süresi azami 36 ay; belirli koşullarda 12 aya kadar ek uzatma öngörülüyor.
Kamu rolü ve altyapı: YEKA modeli; izin/onay süreçlerinde koordinasyon, iletim tesisleri ve nakil hatları için destek, gerektiğinde acele kamulaştırma gibi başlıklarda kamu taahhüdü sunuyor. TEİAŞ’a ödenen iletim tarifeleri 27 yıl YEKDEM kapsamında yatırımcıya iade ediliyor; yatırımcı tarafından yapılan enerji nakil hattı bedeli için iade süresi 1 yıl. Sistem kısıtlarından doğan gelir kayıplarının alım süresi boyunca telafi edilmesi de çerçevede yer alıyor.
Sektörden değerlendirme
ARI-ES Enerji Genel Müdürü Ebru Arıcı, Türkiye’nin teknik potansiyeli ve model kurgusuna dikkat çekiyor:
“Yaklaşık 75 GW’lık teknik potansiyel, Türkiye açısından offshore’un bir ‘olur mu’ sorusu değil, bir zamanlama ve model sorusu olduğunu gösteriyor. 1.000 MW’lık ilk yarışma, doğru kurgulandığında arkasından gelecek çok daha büyük kapasitenin de yolunu açacak bir pilot işlevi görüyor.”
“YEKA DÜRES-2026 taslağı bu anlamda önemli; çünkü ilk kez offshore tarafında yalnızca potansiyel değil, ihalenin ekonomik, teknik ve operasyonel çerçevesi de tarif ediliyor. Asıl mesele, yatırımcının riskini doğru tarif eden, finansmanı mümkün kılan ve sahada uygulanabilir bir model kurabilmek.”
Potansiyel ve yol haritası
Dünya Bankası ve Bakanlık iş birliğiyle yürütülen Offshore Wind Roadmap for Türkiye çalışmasına göre Türkiye’nin karasularındaki teknik denizüstü rüzgâr potansiyeli yaklaşık 75 GW. Potansiyel ağırlıkla Ege ve Marmara’da yoğunlaşıyor. Yol haritası, 2035’e kadar yaklaşık 5 GW denizüstü rüzgâr kapasitesine ulaşılabileceğini öngörüyor.
