Allianz Trade’in “Küresel Ekonomide Krizin Pikselleri” raporu, ödeme güçlüklerinin yeniden tırmandığını ve enerji krizinin küresel taşımacılık ile bazı sektörlerde maliyetleri artırdığını gösteriyor. Rapora göre, enerji krizi nedeniyle havayolu ile ulaşım maliyetleri hissedilir oranda artabilir.
Küresel riskler ve ödeme notlarında bozulma
Ödeme yapmama risklerini ölçen göstergeler, 2025 ortasından bu yana gözlenen iyileşmeyi tersine çevirerek belirgin biçimde kötüleşti. Kuveyt, Katar, Sırbistan, Birleşik Krallık ve BAE’nin genel görünüm notları düşürülürken; Azerbaycan, Kosta Rika ve Kazakistan’ın notları yükseltildi. Not indirimlerinde, artan girdi maliyetleri ve arz sıkıntılarının kârlılığı tehdit etmesi ile iç kırılganlıkların güçlenmesi etkili oldu.
İkinci ve üçüncü tur etkiler yayılıyor
Enerji, cari denge ve maliye olmak üzere üçlü açık veren ekonomiler ikinci tur etkilerin yükünü taşımaya aday. Özellikle Ukrayna, Ürdün, Pakistan, Kenya ve Etiyopya öne çıkarken; Gana, Mısır, Sri Lanka, Türkiye ve Fas da listede yer alıyor. Üçüncü turda ise döviz rezervi birikiminin yavaşlaması ve daha sıkı dış finansman koşulları, çatışmaya coğrafi yakınlık ve zayıf dış tamponlara sahip ekonomilerde egemen risk primlerini ve borç servis maliyetlerini yükseltiyor.
Enerji ve taşımacılıkta sıkışan marjlar
Küresel taşımacılık sektörü ile Körfez İş Birliği Konseyi ülkelerindeki enerji sektörü ateş hattında. Gemi yakıtı fiyatları yaklaşık yüzde 70 artarken, deniz taşımacılarının toplam işletme maliyetleri yüzde 25 yükseldi. Buna karşın navlun ücretleri yalnızca yüzde 16 arttı ve zayıf talep ortamında marjlar sıkıştı.
Enerji krizi nedeniyle havayolu ulaşım maliyetleri hissedilir oranda artabilir.
Havayolu taşımacılığında yeni dinamik: Jet yakıtı rekor kırdı
Dünya jet yakıtının yaklaşık yüzde 40’ı Hürmüz Boğazı üzerinden geçiyor. Fiyatlar tüm zamanların en yüksek seviyesine çıkarken, daha güçlü fiyatlama sayesinde özellikle uzun menzilli hatlarda bilet fiyatlarında yüzde 70’e varan artışlar görüldü. Bununla birlikte sektör, 70.000’i aşkın uçuş iptali ve Orta Doğu’daki kilit merkezlerin kapanması gibi ciddi aksamalarla karşılaştı. Bölge için turizm kayıplarının 55 milyar ABD dolarına ulaşabileceği, 2026’da uluslararası varışların yıllık bazda yaklaşık yüzde 30 düşebileceği öngörülüyor.
Avrupa’da enerji yoğun sektörler kırılgan
Avrupa’da, 2022 enerji krizinden bu yana baskı altındaki enerji-yoğun şirketlerde marjlar daha da daralıyor. Sanayide nihai enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 40’ı doğal gazdan geliyor; bu da halihazırda küçülme sürecindeki kimya, çelik ve çimento sektörlerini 2026’da daha zor bir tabloya itiyor.
Kimyada derinleşen kriz
Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler, 2022’den bu yana süregelen enerji krizini kimya sektörü için daha da derinleştirdi. Bölgedeki kimyasal üretim seviyeleri, Ukrayna’daki savaş öncesine kıyasla hâlâ düşük. Petrokimya ürünleri 2025’te yıllık yüzde 10,2 ile en sert düşüşü kaydetti. Kısa vadede toparlanmayı sınırlayan başlıca etkenler; zayıf talep, rekabetçi olmayan doğal gaz fiyatları ve kritik hammadde tedarikçisi olan Orta Doğu’nun ek bir rahatlama sağlayamaması. Enerji, petrokimya ve temel inorganik ürünlerde en büyük tekil işletme maliyeti kalemi durumunda; petrokimyada enerji payı yaklaşık yüzde 35, temel inorganik ürünlerde ise yüzde 50 seviyesinde. Bu iki segment birlikte bölgenin kimya satışlarının yaklaşık yüzde 40’ını oluşturuyor.
Değerlendirme
Rapordaki bulgular, kurumsal ödeme riski göstergelerindeki bozulmanın sürdüğüne, enerji ve taşımacılığın krizin merkezinde yer aldığına işaret ediyor. İşletmeler için tedarik zinciri sürekliliği, yakıt maliyeti yönetimi ve risk primlerindeki artışa karşı finansman stratejilerinin güçlendirilmesi kritik önem taşıyor.
