Yapay zeka artık yalnızca teknoloji ekiplerinin gündeminde değil. Pazarlama bütçesinden müşteri hizmetlerine, hukuk biriminden yönetim kurulu sunumuna kadar her toplantıda bir şekilde masaya geliyor. Her hafta yeni bir araç, yeni bir kısaltma ve yeni bir vaat çıkıyor. Sorun çoğu zaman bilgi eksikliği değil, bilgi fazlalığı.
Siyah Tilki Yapay Zeka Sözlüğü, toplantıda duyduğunuz ama içini tam dolduramadığınız terimleri yönetici gözüyle anlatır. Her terimin yazısı aynı sırayla ilerler: kısa tanım, neden şimdi konuşulduğu, şirketinize etkisi, Türkiye açısı, somut bir örnek ve ekibinize sormanız gereken üç soru. Hedef, her terimi birkaç dakikada, kaynaklarıyla birlikte anlatmak.
Bu terimlerin neden acil olduğunu tek bir veri özetliyor. TÜİK'in 2 Ekim 2026'da yayımladığı Yapay Zeka İstatistikleri'ne göre en az 10 çalışanı olan girişimlerde yapay zeka kullanımı bir yılda %7,5'ten %14'e çıktı. Üretken yapay zeka kullandığını söyleyen bireylerin oranı ise %19,2'den %37,6'ya yükseldi. Kullanmayı düşünüp henüz başlamayan şirketlerin en sık dile getirdiği engel de %72,3 ile uzmanlık eksikliği.
Temel kavramlar
- Yapay zeka: Kuralları tek tek yazılmak yerine veriden örüntü öğrenen ve bu örüntüyle tahmin, içerik, öneri veya karar üreten makine tabanlı sistemler. OECD'nin tanımı da bu çıkarsama özelliğini merkeze alır.
- Makine öğrenmesi: Sistemin geçmiş verideki ilişkileri öğrenmesi. Talep tahmini, kredi skorlaması ve sahte işlem tespiti bu gruptadır.
- Büyük dil modeli (LLM): Çok büyük metin verisiyle eğitilmiş, metni anlayıp özetleyen, yazan ve kod üreten modeller. ChatGPT, Gemini, Claude ve Copilot gibi asistanların arkasındaki motor budur.
- Üretken yapay zeka: Metin, görsel, ses, video ya da kod gibi yeni içerik üreten yapay zeka türü. Akıcı ama yanlış bilgi üretebildiği için çıktının sorumluluğu insanda kalır.
- Hukuki çerçeve: AB Yapay Zeka Yasası (2024/1689) aşamalı olarak uygulanıyor; KVKK da 24 Kasım 2025'te üretken yapay zeka ve kişisel veriler rehberini yayımladı. Şirkette sahipliğin nasıl kurulacağı Kurumsalda Yapay Zeka Yönetimi yazısında ele alınıyor.
Tema kümeleri
- Risk ve güvenlik: gölge yapay zeka, ses klonlama, prompt enjeksiyonu
- Strateji ve iş modeli: yapay zeka ajanı, MCP, RAG, vibe coding
- Regülasyon ve yetkinlik: yapay zeka okuryazarlığı
- Pazarlama ve içerik: GEO, AI slop
Bu ay eklenenler
Gölge yapay zeka ve ses klonlama. Yeni terimler her hafta ekleniyor.
Son güncelleme: Ekim 2026
Sürdürülebilirlik tarafındaki terimler için Sürdürülebilirlik Sözlüğü'ne göz atın.
