Kısaca: Deepfake, yapay zeka ile üretilen ya da değiştirilen ve gerçek bir kişiyi, nesneyi, yeri ya da olayı andırıp izleyene gerçekmiş gibi görünen görüntü, ses veya video içeriğidir.
Ne anlama geliyor?
Terim İngilizce “deep learning” (derin öğrenme) ve “fake” (sahte) kelimelerinden türemiştir. AB Yapay Zeka Yasası (Tüzük (AB) 2024/1689) deepfake’i Madde 3(60)’ta tanımlar: yapay zeka ile üretilmiş ya da değiştirilmiş, var olan kişilere, nesnelere, yerlere, kurumlara veya olaylara benzeyen ve kişiye yanlış biçimde gerçek görünecek görüntü, ses veya video içeriği.
Tanımın kilit noktası aldatıcı benzerliktir. Bir yüzün videoda başka birine takılması, bir yöneticinin hiç söylemediği bir cümleyi söylüyormuş gibi gösterilmesi ya da gerçekte yaşanmamış bir olayın fotoğrafının üretilmesi bu kapsama girer.
Şirket için neden önemli?
Yasanın 50. maddesi deepfake için şeffaflık yükümlülüğü getirir: Deepfake içerik üreten ya da değiştiren yapay zeka sistemini kullanan kurum, içeriğin yapay olarak üretildiğini veya değiştirildiğini açıklamak zorundadır. Açıkça sanatsal, yaratıcı, hicvi ya da kurgusal bir eserin parçası olan içerikte bu yükümlülük, eserin sunumunu bozmayacak uygun bir bildirimle sınırlıdır. Suçların tespiti ve soruşturulması için yasayla izin verilen kullanımlar istisnadır. Madde 50, 2 Ağustos 2026’da uygulanmaya başladı.
İkinci risk savunma tarafındadır. Sentetik yüz ve ses, kimlik doğrulama süreçlerini ve ödeme onaylarını hedef alan dolandırıcılıkta kullanılıyor. Sitede yer alan siber güvenlik etkinliği haberlerinde “deepfake ve sentetik kimliklere karşı savunma” başlığının öne çıkması bu yüzdendir.
Örnek
Bir perakende markası kampanya filminde ünlü bir oyuncunun yapay zeka ile üretilmiş genç halini kullanıyor. Oyuncunun izni alınmış olsa da AB pazarında yayınlanan film, içeriğin yapay zeka ile üretildiğini belirten bir bildirim taşıyor.
Sık karıştırılan
- Ses klonlama deepfake’in yalnızca bir türüdür: kişinin sesini taklit eder. Deepfake ise yüz, görüntü ve videoyu da kapsayan daha geniş kavramdır.
- Her yapay zeka görseli deepfake değildir. Gerçek bir kişiyi, yeri ya da olayı andırmayan ve gerçek sanılma ihtimali olmayan üretimler tanımın dışında kalır.
Nereden başlanır?
- Kurum içinde yapay zeka ile üretilen görsel, ses ve videonun hangi durumlarda etiketleneceğini yazılı hale getirin.
- Kampanyalarda gerçek kişi benzerliği kullanılıyorsa izin ve bildirim adımlarını onay akışına ekleyin.
- Ödeme ve yetki onaylarında yalnızca görüntülü ya da sesli talimata dayanmayan ikinci bir doğrulama kanalı kurun.
Ekibinize sorun
- AB’de yayınlanan içeriklerde yapay zeka bildirimini kim kontrol ediyor?
- Bir yöneticinin sahte videosu yayılırsa ilk bir saatte kim, ne yapacak?
- Kimlik doğrulama süreçleri sentetik yüze karşı test edildi mi?
İlgili terimler
Siyah Tilki’de ilgili yazılar
- Caner Akyürek: Yapay zekâ dolandırıcılığa karşı
- BZsec 2026’da Siber Güvenlik Liderleri Buluştu
- Ay Yapım WAIFF Turkey 2026’yı İstanbul’a getiriyor
