İstanbul – 21 Ekim 2026 – HPE, uzay koşulları için geliştirilen ileri düzey bilgi işlem modülü HPE Spaceborne Computer-4’ü duyurdu. Sistem; NASA ve Deloitte iş birliğiyle Ay yüzeyinde yapay zekâ uygulamalarını çalıştırmayı ve ilk kez yüksek performanslı bilgi işlem (HPC) performans testlerini gerçekleştirmeyi hedefliyor. Modül, Ay Üssü programı kapsamında Astrolab’ın FLIP keşif aracına entegre edilecek ve NASA’nın Commercial Lunar Payload Services (CLPS) girişimi dahilinde, 2026 yılının sonlarında Voyager Technologies’in Griffin-1 iniş aracıyla Ay’ın güney kutbu yakınlarına ulaştırılacak.
Ay’da ilk HPC ve yapay zekâ denemeleri
HPE Spaceborne Computer-4’ün görev kapsamında; büyük dil modellerinde (LLM) erişim destekli üretim (RAG), görsel çıkarım ve LiDAR verisi işleme yetenekleri test edilecek. Ayrıca Ay yüzeyinde ilk kez yüksek performanslı LINPACK (HPL) ve yüksek performanslı eşlenik gradyan (HPCG) performans testleri çalıştırılacak. Bu deneyler, gelecekteki Ay görevleri ve gelişmekte olan Ay ekonomisi için gerekli bilgi işlem altyapısının olgunlaşmasına katkı sunacak.
“HPE’nin yenilikçi teknolojileri, 70 yılı aşkın süredir dünyanın en önemli uzay görevlerinden bazılarına destek veriyor. Ay araştırmalarında yeni dönem, verilerin elde edildiği noktada anlamlı içgörülere dönüştürülebilmesine bağlı olacak. HPE Spaceborne Computer-4 ile yapay zekâyı ve yüksek performanslı bilgi işlemi Ay yüzeyine taşıyarak bilimsel keşiflerin hızlanmasına katkıda bulunuyor, uzay araştırmalarında yeni bir dönemin altyapısını oluşturuyoruz”
— Scott Wiest, HPE Başkan Yardımcısı, Kıdemli Teknoloji Uzmanı ve Küresel Satıştan Sorumlu Teknoloji Lideri
Görev mimarisi ve araç entegrasyonu
Görev, Astrolab’ın farklı türde faydalı yükleri taşıyabilecek şekilde tasarlanan FLIP keşif aracına HPE Spaceborne Computer-4’ün entegrasyonunu içeriyor. İnişi gerçekleştirecek Griffin-1 iniş aracı ise Voyager Technologies tarafından sağlanacak.
“Ay, ileri düzey bilgi işlem teknolojileri için zorlu koşullar barındırıyor. HPE’ye teknolojisini Ay yüzeyinde test etme fırsatı sunmaktan memnuniyet duyuyoruz. FLIP keşif aracımız, farklı türde faydalı yükleri taşıyabilecek şekilde tasarlandı. Bu görev, ticari Ay yüzeyi ulaşım platformlarının teknoloji geliştirme çalışmalarını ve bilimsel araştırmaları nasıl destekleyebileceğini gösterecek”
— Jaret Matthews, Astrolab Kurucusu ve CEO’su
Teknik altyapı ve yer destekleri
Ay’ın güney kutbundaki zorlu koşullara dayanacak şekilde geliştirilen HPE Spaceborne Computer-4; hafif, bağımsız çalışabilen ve fansız bir bilgi işlem modülü. Düşük güç tüketimli CPU ve GPU ile donatılan sistem, veri depolamada KIOXIA’nın SSD tabanlı flash bellek teknolojisini kullanıyor. HPE, Dünya ile iletişimi optimize eden ve Ay’da üretilen analiz sonuçlarını güvenle iletmeyi sağlayan kapsamlı bir yazılım paketi de geliştirdi.
Görev kontrol tarafında, HPE Private Cloud çözümü, Astrolab’ın Kaliforniya, Hawthorne’daki merkezinde gerçek zamanlı analiz ve içgörü üretimine katkı sağlayacak. HPE CloudOps Software ise iş yüklerinin yönetimi ve otomasyonu için birleşik ve esnek bir ortam sunacak.
NASA ve Deloitte katkıları
NASA, Sınırsız ve Akıllı Merkeziyetsizleştirme için Federasyonel Öğrenme (FLUID) deneyinden yararlanarak; Dünya, Ay ve Uluslararası Uzay İstasyonu verileriyle eğitilmiş bir yapay sinir ağı modelini çalıştıracak ve üç ayrı yapay zekâ modelinin koordineli biçimde çalışabileceğini gösterecek. NASA ayrıca, sistemde bulunan belgelerin aranmasını ve yorumlanmasını kolaylaştırmak amacıyla anlam işleme yeteneklerine sahip, özel uyarlanmış bir LLM test edecek.
Deloitte’un siber saldırı tespiti için geliştirdiği Silent Shield sistemi, gerçek zamanlıya yakın öngörüye dayalı siber analiz ve anomali tespiti kabiliyetleri sunacak.
Notlar ve dipnotlar
[1] 20 Ekim 2026 itibarıyla kamuya açık bilgiler üzerinden yapılan analizlere göre, HPE’nin Ay yüzeyinde yapmayı planladığı yüksek performanslı bilgi işlem (HPC) performans testlerini bugüne kadar başka hiçbir şirket ya da kuruluş yapamadı. Ayrıca, diğer kuruluşların HPC teknolojilerini içeren planlı Ay görevlerinin hiçbiri HPE’nin görevinden önce yürütülmeyecek.
[2] HPE Spaceborne Computer-4, Ay yüzeyinde yüksek performanslı LINPACK (HPL) ve yüksek performanslı eşlenik gradyan (HPCG) performans testlerini çalıştıracak.
Bu belgede kullanılan “Deloitte” ifadesi, Deloitte LLP’nin bağlı kuruluşu olan Deloitte Consulting LLP’yi ifade etmektedir. Bağımsız denetim alanındaki kural ve düzenlemeler uyarınca, belirli hizmetler denetim müşterilerine sunulamayabilir.
