ReminiScent, 2026 James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Kazananı
Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nden Emir Alapala ve Dilara Türkeş’in geliştirdiği giyilebilir akıllı kolye ReminiScent, 2026 James Dyson Ödülü’nün Türkiye Ulusal Kazananı seçildi. Ultrasonik atomizasyon teknolojisiyle tanıdık kokuları gün içinde mikro dozlarda yayarak Alzheimer hastalarının bilişsel işlevlerini desteklemeyi ve günlük yaşamda güvenliği artırmayı hedefleyen proje, uluslararası aşamaya ilerleyecek.
ReminiScent nedir, nasıl çalışır?
Ergonomik, silindirik bir akıllı kolye formunda tasarlanan ReminiScent; 16×16 mm boyutlarında özel bir devre kartı, STM32 mikrodenetleyici ve 113 kHz piezoelektrik atomizer içeriyor. Sistem, sıvı kokuyu ısı kullanmadan mikroskobik soğuk buhara dönüştürüyor; saatte bir kez 15 saniye çalışıp ardından derin uyku moduna geçiyor. Bu mikro dozlama yaklaşımı, hem enerji ve sıvı tüketimini azaltmayı hem de koku reseptörlerinin sürekli uyarıma bağlı yorulmasını önlemeyi hedefliyor.
Kolye üzerinde yer alan kan grubu ve acil durum iletişim bilgileri, beklenmedik bir kriz veya kaybolma halinde çevredeki kişilerin hastanın yakınlarına hızla ulaşmasına yardımcı oluyor. Çıkarılabilir gövde ve modüler pamuk sistemi sayesinde bakım verenler farklı koku kartuşları arasında kolayca geçiş yapabiliyor.
Fikir nasıl doğdu?
ReminiScent fikri, ekip üyelerinden birinin annesinin nergis kokusuyla gençliğine dair anıları hatırlaması ve ileri evre Alzheimer ile yaşayan büyükannesinin nemli toprak ve ıslak çim kokusuyla eski bağlarındaki çeşmeyi anımsamasıyla şekillendi. Koku duyusu ile beynin hafıza merkezi arasındaki doğrudan nörolojik bağdan yola çıkan proje, tanıdık kokuları taşınabilir ve otonom bir sistemle hastanın günlük yaşamına dahil etmeyi amaçlıyor.
Açıklamalar
James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Kazananı ReminiScent ekibi:
“James Dyson Ödülü’nü ulusal düzeyde kazanmak, her şeyden önce Alzheimer hastalarının yaşamlarını iyileştirme vizyonumuzun güçlü bir şekilde karşılık bulduğunu gösteriyor. Tasarımımızın uzmanlar tarafından takdir edilmesi bizim için en büyük motivasyon kaynağı. Ödülün sağladığı finansal destek ise Ar-Ge süreçlerimizi hızlandırmak için ihtiyaç duyduğumuz ekipmanları edinmemize ve vizyonumuzu gerçeğe dönüştürmemize önemli katkı sağlayacak.
Bundan sonraki süreçte odağımız, ürünü Alzheimer hastaları için daha güvenli ve faydalı hale getirmek üzere Ar-Ge çalışmalarımızı sürdürmek. Bu kapsamda, hem hastalar hem de hastaya bakan kişiler için büyük önem taşıyan konum takibi gibi yeni özellikleri cihaza entegre etmeyi planlıyoruz. Ardından bu geliştirmeleri içeren kapsamlı prototipleme sürecini tamamlayarak ürünü son haline getirmeyi, gerekli sertifikasyon süreçlerinin ardından ise ReminiScent’i gerçekten ihtiyaç duyan kişilerle buluşturmayı hedefliyoruz.”
James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Jüri Üyesi ve Acıbadem Üniversitesi Dekanı Prof. Dr. Ata Akın:
“Alzheimer hastalığının günümüzde henüz tamamen iyileştirilememesi nedeniyle, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik teknolojiler önem taşıyor. Bu projede önerilen teknoloji; non-invazif, ilaç içermeyen ve sürekli kullanıma uygun yapısıyla bilimsel olarak kanıtlanmış bir fizyolojik süreci hedefliyor. Koku duyusunun hafıza üzerindeki güçlü etkileşim mekanizmasından yola çıkarak geliştirilen proje, aynı zamanda sadeliği ve kullanım kolaylığıyla da dikkat çekiyor.”
Dyson jüri temsilci grubunda yer alan ve Dyson’da Yardımcı Baş Mühendis olarak görev yapan Tuğra Erol:
“James Dyson Ödülü’ne yapılan bu başvuru, yaşlanan nüfusun ve özellikle demans ve Alzheimer hastalarının temel ihtiyaçlarından yola çıkan bir çözüm öneriyor. İnsan fizyolojisinin ve işleyiş mekanizmalarının temel prensiplerinden yararlanarak basit ancak güçlü bir çözüm sunmayı amaçlayan proje, dünyanın farklı bölgelerinde daha geniş kitlelere ulaşma ve herkesin böyle bir üründen faydalanabilmesini sağlama potansiyeli taşıyor.
ReminiScent, mühendislikte benimsediğimiz yaklaşımı güçlü bir şekilde ortaya koyuyor. Araştırma ve problemin tanımlanması sağlam kaynaklarla desteklenirken, çözüm de eskizler ve prototipleme yoluyla üzerinde düşünülmüş ve iyi açıklanmış bir tasarım olarak sunuluyor. Proje ayrıca reminisans terapisini koku eğitimiyle bir araya getirerek, halihazırda pazarda bulunan ürünlerden farklı bir yaklaşım sunuyor.
Günümüzde Alzheimer hastalığının henüz bir tedavisi bulunmuyor. Güvenlik ve terapi desteği sağlamayı amaçlayan, uygun maliyetli ve sürekli kullanılabilir bir çözüm olarak ReminiScent; hafıza yollarının koku yoluyla uyarılmasına dayanan bu yaklaşımın daha geniş kitlelere ulaşması ve böylece yaşadığımız dünya üzerinde olumlu bir etki yaratması açısından önemli bir potansiyel taşıyor.”
Geliştirme, ödül desteği ve sonraki adımlar
ReminiScent, James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Kazananı olarak 5.000 Sterlin ödülün sahibi oldu. Ekip, bir sonraki aşamada Alzheimer hastalarında kaybolma riskine karşı otonom konum takibini sisteme entegre etmeyi, daha kompakt bir mimari geliştirmeyi ve uzun vadede gerekli medikal sertifikasyon süreçlerini tamamlamayı hedefliyor.
Elektronik bileşenler 16×16 mm’lik kompakt bir devre kartında bir araya getirilirken güç tüketimi derin uyku modu etrafında optimize edildi. Mekanik tasarım sürecinde Rhino 8, KeyShot ve Fusion 360 kullanıldı; farklı 3D baskı prototipleri üretilerek donanım entegrasyonu, mini sıvı haznesi, parça toleransları ve elektromekanik uyumluluk test edildi.
Ulusal İkinciler
Uni-Grip
Problem: Travma vakalarında kullanılan mevcut servikal boyunluklar çoğunlukla manuel olarak ayarlanıyor ve güvenli uygulama için iki paramediğe ihtiyaç duyabiliyor. Araç kazaları veya enkaz gibi dar alanlarda bu süreç daha da zorlaşarak müdahaleyi yavaşlatabiliyor.
Çözüm: Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Barış Arman Karakaş tarafından geliştirilen Uni-Grip, çıkarılabilir el yönlendirme desteği sayesinde tek bir paramediğin boyunluğu hastaya önden veya arkadan uygulamasına olanak tanıyor. Parmak yerleşimlerini taklit eden destek, baş ve boyun hizasının korunmasına yardımcı olurken; hafızalı köpük iç yüzey ve cırt cırtlı kayışlar hastanın boynuna uyum sağlayarak sabitlemeyi kolaylaştırıyor.
Desmos
Problem: Afet ve acil durumlarda hücresel ve internet altyapısının devre dışı kalması, arama-kurtarma ekiplerinin ilk 72 saatte konum, tehlike, yaralı durumu ve destek taleplerini paylaşmasını zorlaştırabiliyor. Mevcut el telsizleri sesli iletişim sağlasa da bilgilerin yapılandırılması, saklanması ve haritalandırılması konusunda sınırlı kalıyor.
Çözüm: İstanbul Bilgi Üniversitesi’nden Sidal Karaytuğ tarafından geliştirilen Desmos, LoRa radyo teknolojisini kullanarak sahada altyapıdan bağımsız, kendi kendini iyileştiren bir mesh iletişim ağı kuruyor. Her cihaz ağda bir düğüm görevi görerek mesajları birbirine aktarıyor; operatörler dahili ekran üzerinden yaralı durumu, tehlike bilgisi ve destek taleplerini birkaç dokunuşla kaydedebiliyor ve bu veriler internet veya hücresel bağlantı olmadan GIS sistemlerinde haritalandırılabiliyor. Hafif ve tek elle kullanıma uygun cihaz, kayış ve döndürmeli kilit mekanizmasıyla vücuda sabitlenebiliyor.
Yarışma takvimi ve genel bilgiler
ReminiScent, iki Ulusal İkinci Uni-Grip ve Desmos ile birlikte James Dyson Ödülü’nün bir sonraki aşamasına ilerleyecek. Dyson mühendislerinden oluşan küresel bir ekip tarafından seçilecek uluslararası İlk 20 listesi 14 Ekim’de, James Dyson tarafından seçilecek uluslararası kazananlar ise 4 Kasım’da açıklanacak.
James Dyson Ödülü, yeni nesil tasarım mühendislerine ilham veren ve başarılarını kutlayan uluslararası bir tasarım yarışmasıdır. 21. yılına giren Ödül, bugüne kadar problem çözen 400’ün üzerinde icadı 1,5 milyon Sterlinden fazla para ödülüyle destekledi. 28 ülke ve bölgede yürütülen Ödül, Sir James Dyson’ın mühendislik eğitimi alanındaki hayır kurumu James Dyson Vakfı tarafından düzenleniyor.
Süreç: Başvurular, her pazar bir Ulusal Kazanan ve iki Ulusal İkinci seçen ulusal jüri tarafından değerlendirilir. Ardından Dyson mühendislerinden oluşan panel, bu projeler arasından 20 başvuruluk uluslararası İlk 20 listesini belirler; son olarak Sir James Dyson, uluslararası kazananları seçer. Sir James Dyson tarafından seçilen uluslararası kazananların her biri 30.000 Sterlin para ödülü, her Ulusal Kazanan ise 5.000 Sterlin para ödülü kazanır.
Görseller
