27 Ekim 2026 — Türkiye’nin temiz sanayi dönüşümüne yönelik yatırımların önünü açmak için kamu, sanayi ve finans dünyası temsilcileri Ankara’da buluştu. Build Clean Now Türkiye Çalıştayı, Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı (Industrial Transition Accelerator – ITA) tarafından, Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile yakın koordinasyon içerisinde ve Boston Consulting Group’un (BCG) desteğiyle gerçekleştirildi.
71 milyar dolar yatırım ihtiyacı
“Türkiye’nin Temiz Sanayi Fırsatı” başlıklı açılış konuşmasında Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Muhammet Kasım Gönüllü, çelik, çimento, alüminyum ve gübre sektörlerinin temiz dönüşümü için yaklaşık 71 milyar ABD doları tutarında yatırım gerektiğini belirtti.
“Yeşil dönüşümü bir maliyet olarak değil; yeni yatırımlar, teknoloji geliştirme, pazar çeşitlendirmesi ve sürdürülebilir büyüme için bir fırsat olarak görüyoruz”
Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Muhammet Kasım Gönüllü
Gönüllü, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı arasında geliştirilmesi öngörülen ITA Türkiye Programı’nı, sanayinin rekabet gücünü koruyacak, yeni yatırım alanları açacak ve Türkiye’nin küresel değer zincirlerindeki konumunu güçlendirecek stratejik bir iş birliği olarak değerlendirdiklerini vurguladı. Türkiye Sanayide Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu’nun (TIDIP) ise 2030 yılına kadar 5 milyar avronun üzerinde yatırımı desteklemeyi ve yıllık sera gazı emisyonlarını 20 milyon ton CO₂ eşdeğeri azaltmayı hedeflediğini aktardı.
ITA tarafından yapılan değerlendirmeye göre, Türkiye’de ağır sanayi sektörlerinde derin karbonsuzlaşmayı hedefleyen, duyurusu yapılmış 3 ve potansiyel 10 ticari ölçekli proje ile 2 pilot proje ve ayrıca 116 düşük karbonlu proje belirlendi. Çalıştaydan elde edilen bulgular, Antalya’da düzenlenecek COP31 kapsamında yayımlanacak Türkiye Değerlendirme Raporu’na (Türkiye Insights Briefing) temel oluşturacak.
Ağır sanayide emisyonlar ve CBAM etkisi
Çelik, çimento, alüminyum ve gübre sektörleri yılda yaklaşık 110 milyon ton CO₂ eşdeğeri sera gazı emisyonuna neden oluyor. Bu miktar Türkiye’nin toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık altıda birine karşılık geliyor. Söz konusu sektörler, Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) kapsamında yer aldığı için dönüşüm, Türkiye’nin ihracatta rekabet gücünü koruması açısından kritik önem taşıyor.
Küresel eğilim ve Türkiye’nin avantajları
Mission Possible Partnership CEO’su ve Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı (ITA) İcra Direktörü Faustine Delasalle, Türkiye’nin güçlü sanayi altyapısı ve yenilenebilir enerji potansiyelinin, temiz sanayi yatırımlarını çekme konusunda ülkeye önemli avantajlar sağladığını belirtti. Dünya genelinde yaklaşık 1.000 temiz sanayi projesi geliştirme aşamasında; 160’tan fazla proje nihai yatırım kararına (FID) ulaştı veya uygulama aşamasında. 2026 yılının ilk yarısında 19 ticari ölçekli proje FID’e ulaştı ve bu sayı bir önceki yılın aynı dönemine göre iki katına çıktı.
“Sanayide derin karbonsuzlaşma artık yalnızca bir hedef değil; dünya genelinde ticari ölçekte gerçekleşen ve gelişmekte olan ekonomilere yayılan bir dönüşüm”
Mission Possible Partnership CEO’su ve Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı (ITA) İcra Direktörü Faustine Delasalle
Yatırımlar için dört temel koşul
ITA ve BCG’nin sanayi sektörüyle yürüttüğü analiz, temiz sanayi projelerinin hayata geçebilmesi için dört temel koşulu ortaya koyuyor. BCG Yönetici Direktörü ve Ortağı Batu Yiğit, bu unsurları “talep, uygun bir düzenleyici çerçeve, güçlü değer zincirleri ve altyapı” olarak sıraladı ve özellikle ortak altyapı yatırımlarında kamu-özel sektör iş birliğinin kritik önem taşıdığını vurguladı.
“Temiz sanayi yatırımlarının hayata geçebilmesi için dört temel unsurun bir araya gelmesi gerekiyor: talep, uygun bir düzenleyici çerçeve, güçlü değer zincirleri ve altyapı”
BCG Yönetici Direktörü ve Ortağı Batu Yiğit
BCG Proje Lideri Betül Çahan, yaklaşık 20 şirketle yapılan görüşmelerde, temiz sanayi yatırımlarının önündeki en önemli engellerden birinin düşük karbonlu ürünlere yönelik yeterli ve sürdürülebilir talebin bulunmaması olduğunun görüldüğünü ifade etti. Çahan, uzun vadeli alım garantileri, uygun finansman ve ortak altyapı çözümleri olmadan büyük ölçekli projeleri hayata geçirmenin zorlaştığını belirtti.
“Görüşmelerimiz, temiz sanayi yatırımlarının önündeki en önemli engellerden birinin düşük karbonlu ürünlere yönelik yeterli ve sürdürülebilir talebin bulunmaması olduğunu gösteriyor”
BCG Proje Lideri Betül Çahan
Proje portföyü ve sonraki adımlar
ITA’nın sanayi şirketleri ve proje geliştiricileriyle yürüttüğü çalışmalar sonucunda Türkiye’de: ticari ölçekli üç temiz sanayi projesi, iki pilot/Ar-Ge ölçeğinde proje, hayata geçirilme potansiyeli bulunan 10 ilave proje ve sanayi kaynaklı emisyonları kısmen azaltmayı hedefleyen, ticari olarak kendini kanıtlamış teknolojileri kullanan 116 düşük karbonlu proje tespit edildi.
Faustine Delasalle moderatörlüğünde gerçekleştirilen “Türkiye’de Nihai Yatırım Kararına Giden Yol Haritası” başlıklı üst düzey panelde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Metal Sanayi ve Kritik Malzemeler Dairesi Başkanı Ahmet Türkarslan, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Türkiye Ofisi Başkan Yardımcısı Mehmet Üvez ve Limak Çimento Grup Proses Direktörü Sabri Trabelsi bir araya geldi. Kapanışta ITA ve BCG, proje geliştiricilerinden elde edilen bulguları ve yatırımların hızlandırılmasına yönelik seçenekleri paylaştı.
Çalıştaydan elde edilen bulgular, ITA ve BCG tarafından yürütülen araştırmalarla birleştirilerek Antalya’da düzenlenecek COP31 kapsamında yayımlanması planlanan Türkiye Değerlendirme Bilgi Notu’nda (Türkiye Insights Briefing) ele alınacak. Notta, Türkiye’deki temiz sanayi projelerinin karşılaştığı engeller, ihtiyaç duyulan finansman koşulları ve yatırımları hızlandırmaya yönelik somut adımlar ortaya konulacak.
Türkiye, ITA’nın diğer ülkelerde edindiği deneyimlerden de yararlanacak. Brezilya’da düşük emisyonlu gübre üretimini desteklemeye yönelik politika tedbirleri geliştirilirken, Hindistan’da hidrojen bazlı çelik ve e‑metanol projeleri için yeni piyasa mekanizmaları oluşturuluyor.
Editör notu
Mission Possible Partnership’in Küresel Proje Takip Sistemi dünya genelinde 969 temiz sanayi projesini izliyor: 84’ü faaliyette, 77’si nihai yatırım kararına (FID) ulaşmış, 808’i duyurulmuş durumda. Bu projeler, yaklaşık 1,5 trilyon ABD doları sanayi üretim tesislerine ve 3,2 trilyon ABD doları ilgili yenilenebilir enerji ile batarya altyapısına olmak üzere toplam yaklaşık 4,7 trilyon ABD dolarlık potansiyel yatırımı temsil ediyor. Build Clean Now, temiz sanayi projelerinin finansmanını ve inşasını hızlandırmak amacıyla ITA ve Mission Possible Partnership öncülüğünde yürütülen küresel bir kampanyadır.
Kuruluşlar hakkında
Industrial Transition Accelerator (ITA): Enerji yoğun sanayi ve ulaştırma sektörlerinin dönüşümünü hızlandırmak amacıyla oluşturulmuş, Mission Possible Partnership tarafından yönetilen, küresel ve çok paydaşlı bir girişimdir. Aralık 2023’te COP28 Dünya İklim Eylemi Zirvesi’nde başlatılan ITA; alüminyum, havacılık, çimento, kimya, deniz taşımacılığı ve çelik sektörlerinde düşük karbonlu teknolojilere yönelik yatırımları hızlandırmak için kamu, sanayi ve finans sektörlerini bir araya getirir.
Mission Possible Partnership (MPP): Küresel temiz sanayi dönüşümünü destekleyen bağımsız, kâr amacı gütmeyen uluslararası bir kuruluştur. MPP, enerji yoğun sanayi ve ulaştırma sektörlerindeki sera gazı emisyonlarını azaltmak amacıyla iş dünyası, finans, kamu ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getirir ve 2030 yılına kadar daha fazla temiz sanayi projesinin hayata geçmesini hedefler.
Boston Consulting Group (BCG): 60 yılı aşkın sektörel uzmanlıkla, stratejik yaklaşımını uygulayıcı deneyim ve yapay zekâ çözümleriyle birleştirerek kurumların vizyonlarını somut iş sonuçlarına dönüştürmelerine yardımcı olur.
