Kısaca: Yaşam döngüsü analizi, bir ürünün hammaddeden üretime, kullanımdan atık aşamasına kadar tüm yaşamı boyunca yarattığı çevresel etkileri ölçen yöntemdir.
Ne anlama geliyor?
Yöntemin çerçevesini ISO 14040, gerekliliklerini ISO 14044 standardı belirler. Analiz dört aşamadan oluşur: amaç ve kapsamın tanımı (işlevsel birim ve sistem sınırı), envanter (malzeme, enerji, atık ve emisyon girdi-çıktılarının sayılması), etki değerlendirmesi (bu verilerin iklim değişikliği, su kullanımı, asitlenme gibi etki kategorilerine çevrilmesi) ve yorum.
Sistem sınırı sonucu belirler. ‘Beşikten kapıya’ analiz fabrikadan çıkışa kadar olan etkiyi, ‘beşikten mezara’ analiz kullanım ve atık aşamasını da kapsar.
Şirket için neden önemli?
Ürün düzeyindeki çevre iddiaları, karbon ayak izi beyanları ve çevresel ürün beyanları (EPD) yaşam döngüsü analizine dayanır. AB’nin yeşil iddialara yönelik kuralları sıkılaştıkça, kanıtı olmayan ‘çevre dostu’ ifadesi yerine ölçülmüş veri isteniyor. Sitedeki haberlerde tekstil ihracatçılarına verilen LCA danışmanlığı ve otomotivde ürün bazlı yaşam döngüsü yaklaşımı yer alıyor.
Örnek
Bir tişört üreticisi pamuk tarlasından mağaza rafına kadar bir tişörtün etkisini ölçüyor. Analiz, etkinin en büyük kısmının pamuk yetiştiriciliği ve boyamadan geldiğini gösteriyor; şirket önce bu iki aşamaya odaklanıyor.
Sık karıştırılan
- Karbon ayak iziyle aynı şey değildir. Ürün karbon ayak izi, yaşam döngüsü analizinin yalnızca iklim değişikliği kategorisidir; LCA su, toprak ve kaynak kullanımı gibi başka etkileri de ölçer.
- Kurumsal emisyon envanteri (Kapsam 1, 2, 3) şirketin toplamına, LCA ise tek bir ürüne bakar.
Nereden başlanır?
- Analiz edilecek ürünü ve işlevsel birimi seçin.
- Sistem sınırını belirleyin: beşikten kapıya mı, beşikten mezara mı?
- Tedarikçilerden birincil veri isteyin; eksik kısımlar için kabul görmüş veri tabanlarını kullanın.
- Sonucu bağımsız bir gözden geçirmeden geçirin, ardından iddia ya da beyanda kullanın.
Ekibinize sorun
- Hangi ürün için müşteriler çevresel veri istiyor?
- Analiz için gereken tedarikçi verisine erişim var mı?
- Ürün iddiaları ölçülmüş bir analize dayanıyor mu?
İlgili terimler
Siyah Tilki’de ilgili yazılar
- ETHİB’in UR-GE Projesi ‘İyi Uygulama’ Ödülü Aldı
- Ford Otosan 2025 Sürdürülebilirlik Raporunu Yayımladı
- Karbon Ayak İzi Nedir, Nasıl Hesaplanır?
