Kısaca: Geçiş riski, düşük karbonlu ekonomiye geçiş sırasında politika, hukuk, teknoloji, piyasa ve itibar değişikliklerinden doğan finansal risktir; iklim riskinin fiziksel riskle birlikte iki ana türünden biridir.
Ne anlama geliyor?
Bu ayrımı İklimle Bağlantılı Finansal Açıklamalar Görev Gücü (TCFD) 2017’de yaptı; ISSB’nin IFRS S2 standardı ve onu esas alan TSRS 2 aynı sınıflandırmayı kullanır.
Geçiş riskinin dört alt başlığı vardır: politika ve hukuk (karbon fiyatı, yeni raporlama yükümlülükleri, davalar), teknoloji (mevcut ürünün daha temiz bir alternatif karşısında değer kaybetmesi), piyasa (müşteri talebinin ve girdi fiyatlarının değişmesi) ve itibar (yatırımcı ve tüketici algısı).
Fiziksel risk ise iklimin kendisinden gelir: sel, fırtına ve kuraklık gibi akut olaylar ile sıcaklık artışı ve deniz seviyesinin yükselmesi gibi kronik değişimler.
Şirket için neden önemli?
TSRS kapsamındaki şirketler iklimle ilgili risklerini bu iki türe ayırarak, kısa, orta ve uzun vadeli etkileriyle açıklamak zorunda. Bankalar da kredi değerlendirmesinde müşterinin geçiş riskine giderek daha fazla bakıyor.
Türkiye’de 2026’nın somut geçiş riskleri TR ETS ve AB’nin SKDM’si: ikisi de karbonlu üretimin maliyetini doğrudan artırıyor.
Örnek
Bir alüminyum üreticisi için SKDM sertifika maliyeti ve TR ETS’de ileride azalacak ücretsiz tahsisat geçiş riskidir. Aynı şirketin dere kenarındaki deposunun sel riski fiziksel risktir. Rapor ikisini ayrı ayrı ve finansal etkileriyle göstermelidir.
Sık karıştırılan
- Geçiş riski yalnızca ‘çevre’ konusu değil, finansal bir risktir; varlık değer kaybı, maliyet artışı ve gelir kaybı olarak ölçülür.
- Geçişin fırsat tarafı da vardır; aynı değişim düşük karbonlu ürün üreten şirkete pazar açabilir. Standartlar riskle birlikte fırsatların da açıklanmasını ister.
Nereden başlanır?
- İklim risklerini geçiş ve fiziksel olarak iki listeye ayırın.
- Geçiş risklerini dört alt başlığa göre gruplayın ve her biri için olası finansal etkiyi tahmin edin.
- Kısa, orta ve uzun vade için senaryo çalışması yapın.
- Sonuçları risk yönetimi ve bütçe süreçlerine bağlayın.
Ekibinize sorun
- Karbon fiyatı ya da SKDM maliyeti kar marjını ne kadar etkiler?
- Ürünlerin daha temiz bir alternatif karşısında değer kaybetme riski var mı?
- İklim riskleri kurumsal risk listesinde yer alıyor mu?
İlgili terimler
Siyah Tilki’de ilgili yazılar
- İklim Risklerini Azaltmak İçin Şirketler Ne Yapmalı?
- ESG Nedir: Kurumsal Raporlamanın Yeni Dili
- Sürdürülebilirlik Raporlaması Nasıl Hazırlanır? Adım Adım Kılavuz
