Kısaca: EUDR, sığır, kakao, kahve, palm yağı, kauçuk, soya ve ahşap ile bunlardan üretilen belirli ürünlerin AB pazarına sunulabilmesi için ormansızlaşmaya yol açmadan ve üretim ülkesinin mevzuatına uygun üretildiğinin kanıtlanmasını şart koşan AB düzenlemesidir.
Ne anlama geliyor?
Resmi adı Tüzük (AB) 2023/1115 olan düzenleme, eski AB Kereste Tüzüğü’nün (EUTR) yerini alır. Kapsam yalnızca ham emtia değildir; deri, çikolata, lastik ve mobilya gibi türev ürünler de dahildir. Ölçüt tarihi 31 Aralık 2020’dir: bu tarihten sonra ormansızlaşmaya uğramış arazide üretilen emtia AB pazarına sunulamaz ve AB’den ihraç edilemez.
Ürünü AB pazarına süren şirket bir durum tespiti (due diligence) yürütür: ürünün üretildiği arazinin coğrafi konumu dahil bilgileri toplar, riski değerlendirir, gerekirse riski azaltır ve ürünü piyasaya sürmeden önce AB Bilgi Sistemi’ne bir durum tespiti beyanı verir. Coğrafi konum altı ondalık basamaklı koordinatla verilir; 4 hektardan büyük arazilerde poligon gerekir.
Şirket için neden önemli?
Takvim iki kez ertelendi (Aralık 2024 ve Aralık 2025). Geçerli takvime göre büyük ve orta ölçekli şirketler için uygulama 30 Aralık 2026’da, mikro ve küçük şirketler için 30 Haziran 2027’de başlar. Komisyon 13 Temmuz 2026’da kapsamı genişleten bir düzenleme kabul etti; çözünebilir kahve ve bazı palm yağı türevleri gibi ürünler 30 Aralık 2027’den itibaren kapsama girer.
Türkiye, AB’nin ülke sınıflandırmasında (Uygulama Tüzüğü 2025/1093) düşük riskli ülkeler arasındadır. Bu muafiyet değildir: bilgi toplama yükümlülüğü sürer; risk değerlendirmesi ve risk azaltma adımları ise basitleşir. Basitleştirilmiş usul, ürünün tamamı düşük riskli ülkelerden geliyorsa geçerlidir; üçüncü ülkelerden alınan kakao, kahve, kauçuk ya da kereste Türkiye’de işlense bile tam durum tespiti gerekir. Üye devletlerin öngördüğü azami para cezası, şirketin AB içi yıllık cirosunun en az yüzde 4’ü düzeyindedir.
Örnek
AB’ye ahşap mobilya ihraç eden bir üretici, kerestenin bir kısmını Türkiye’deki ormanlardan, bir kısmını başka bir ülkeden alıyor. AB’deki alıcısı her parti için arazi koordinatlarını ve üretimin yasal olduğunu gösteren belgeleri istiyor. Türkiye kaynaklı kereste için basitleştirilmiş usul uygulanabilirken, ithal kereste için tedarikçiden arazi bazında veri alınması gerekiyor; veri gelmezse sipariş riske giriyor.
Sık karıştırılan
- EUDR ve SKDM: SKDM ithal ürünlerdeki karbon emisyonuna fiyat koyar. EUDR fiyat koymaz; ürünün ormansızlaşmaya yol açmadığının ve yasal üretildiğinin kanıtlanmasını ister.
- EUDR ve EUTR: EUTR yalnızca keresteyi kapsıyor ve yasa dışı kesime odaklanıyordu. EUDR yedi emtiayı kapsar ve yasallığa ek olarak ormansızlaşma şartı getirir.
- Düşük risk ve muafiyet: Türkiye’nin düşük riskli sayılması yükümlülüğü kaldırmaz, yalnızca durum tespitini sadeleştirir.
Nereden başlanır?
- Ürün listenizi EUDR ekindeki gümrük tarife kodlarıyla karşılaştırın; kapsamda olan ürünleri ve hammaddelerin geldiği ülkeleri çıkarın.
- Kapsamdaki her hammadde için tedarikçiden arazi koordinatı ve yasal üretim belgesi alma sürecini tasarlayın.
- AB’deki müşterilerinizle hangi veriyi, hangi formatta ve ne zaman isteyeceklerini şimdiden netleştirin.
Ekibinize sorun
- Hangi ürünler EUDR kapsamında ve bu ürünlerin hammaddesi hangi ülkelerden geliyor?
- Tedarikçilerden arazi bazında coğrafi konum verisi alınabiliyor mu?
- 30 Aralık 2026’dan itibaren AB’deki müşteriler hangi belgeyi bekleyecek?
İlgili terimler
- SKDM Nedir?
- Kapsam 3 Emisyonları Nedir?
- CDP Nedir?
- Dijital Ürün Pasaportu (DPP) Nedir?
- Yeşil Aklama Nedir?
Siyah Tilki’de ilgili yazılar
- CDP 2025 Türkiye sonuçları: 5 şirket Triple A’ya girdi
- Kastamonu Entegre, TİM’den İhracat Şampiyonu Ödülü
- Ege Mobilya İhracatçıları’ndan İngiltere Ticaret Heyeti